Een beweging onder ouderen

dtartikellogo160x120pxDenktank60plus Noord is een groep senioren die in Noord Nederland een beweging onder ouderen op gang brengt om gemeenschappelijke acties te ondernemen die het "samen leven "op lokaal niveau een nieuw elan kunnen geven en die een bijdrage leveren aan het actief ouder worden.
Ouderen van nu zijn mondig en zelfbewust en willen anders oud worden dan hun ouders. Zij willen de regie voeren over hun eigen leven en leefomgeving en volwaardig deelnemen aan de samenleving van de 21e eeuw.
De Denktank zet acties uit om de directe solidariteit op lokaal niveau een impuls te geven.

Nieuwe tijden, andere oplossingen

Van een klassieke verzorgingsstaat groeit Nederland naar een samenleving waarin burgers minder een beroep doen op overheidsvoorzieningen en meer zelfredzaamheid aan de dag leggen, individueel en in groepsverband.
Door de decentralisatie operaties komen zorg en ondersteuning steeds meer op het bord te liggen van gemeenten die met minder middelen passende zorg moeten bieden. De verzorgingsstaat wordt dus opgevolgd door een bonte verzameling van zorgzame steden en dorpen. Hoe dat uitpakt zal de tijd ons moeten leren. Een dergelijke omslag vergt veel tijd, met vallen en opstaan.
Alles zal echter afhangen van wat burgers zelf gaan doen en in groepsverband gezamenlijk gaan opzetten. Dat geldt met name ook voor ouderen.
Het is geen nieuws dat we steeds langer leven en ook langer gezond en vitaal zijn. De oudere bevolking is de snelst groeiende leeftijdsgroep. Door de toenemende vitaliteit van 60 plussers komt vrijwilligerswerk en mantelzorg steeds meer op hun schouders te rusten. De onderlinge bekommernis bestaat nog steeds. Mensen zijn immers sociale wezens: door de interactie met de medemens in hun omgeving krijgt hun leven betekenis.
Schoorvoetend ontstaan nu op lokaal niveau lokale initiatieven van en voor ouderen. Opmerkzame ouderen kijken om zich heen en zien kwetsbare ouderen verpieteren en vereenzamen. In menig dorp zijn veel voorzieningen verdwenen, de veiligheid op straat laat veel te wensen over. Ouderen willen het liefst zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Onder jong en oud. De weg naar het verpleegtehuis is praktisch onbegaanbaar geworden, terwijl op de thuiszorg drastisch wordt bezuinigd. Zij kunnen geen kant meer op.

Zo willen jongere ouderen niet oud worden. Zij gaan aan de slag voor later als zij zelf de kwetsbare leeftijd hebben bereikt. De vitale ouderen gaan omzien naar kwetsbare ouderen en gaan allerlei voorzieningen organiseren die een steuntje in de rug kunnen bieden aan ouderen die zich zelf niet goed kunnen redden bij alle dagelijkse beslommeringen.
Samenredzaamheid door zelforganisatie in dorpen en wijken.
Een deel van het antwoord op de dubbele vergrijzing en de krimp. Een start is gemaakt. Vooralsnog zijn de lokale initiatieven van en voor ouderen druppels op een gloeiende plaat. Er is nog veel werk aan de winkel.

Aan het werk

De maatschappij verandert, mensen veranderen. Instituties en professionele organisaties volgen in de regel op grote afstand. Zo moeten overheid en haar dienaren, naast de professionele organisaties nog leren loslaten om ruim baan te maken voor particulier initiatief. Voor particulier initiatief van ouderen op lokaal niveau. Zelfredzame participatie met eigen zeggenschap over de activiteiten die worden opgezet en uitgevoerd.
Burgers die in de verzorgingsstaat zijn opgevoed moeten ook een hele omslag in denken maken naar zelfredzame participatie in plaats van beleid beïnvloedende participatie. Zij willen misschien wel maar weten niet precies hoe ze dat moeten aanpakken. Door trekkers is een begin gemaakt met eigentijdse vormen van particulier initiatief in dorpen en wijken. Wenkende voorbeelden die anderen kunnen inspireren. Maar voorlopig zijn de bestaande initiatieven nog druppels op een gloeiende plaat.
De Denktank heeft een programma opgezet die een verdere impuls kan geven aan "samen redzaamheid" door zelf organisatie in dorpen en wijken.
Dit programma wordt mogelijk gemaakt door subsidies van twee landelijke fondsen te weten de Stichting RCOAK in Amsterdam en het Sluyterman van Loo fonds in Beverwijk en wel in het kader van hun gezamenlijke actie VitAl :viatale ouderen zien om naar kwetsbare ouderen.

Samen redzaamheid door zelf-organisatie in dorpen en wijken
Wat doet de Denktank ?

  • Legt contacten in dorpen en wijken in Noord Nederland en organiseert groepsdiscussies in samenwerking met lokale spelers om samen verkenningen uit te voeren voor de opzet van een lokaal initiatief. Een gezamenlijke zoektocht naar wat zij voor hun dorp of wijk zouden kunnen betekenen zodat ouderen zo lang mogelijk er kunnen blijven wonen en niet vereenzamen. Zodat omzien naar elkaar dagelijkse praktijk wordt. Mensen doen dat vanuit zeer verschillende motieven. Niet omdat het van hoger hand moet , maar omdat ze het zelf willen. Het gaat dus om particulier initiatief van burgers in hun eigen leefwereld, dicht bij huis. Hierdoor kan een verbinding worden gelegd tussen aanbod van professionele organisaties en de zelforganisatie van oudere burgers.
  • Organiseert regionale bijeenkomsten voor ouderen die zich inzetten voor actieve maatschappelijke participatie. Er blijkt behoefte te bestaan om onderling ervaringen te delen, inspiratie op te doen hoe men een lokaal initiatief kan opzetten, om nieuwe contacten te leggen en krachten te bundelen. Netwerk bijeenkomsten als aanvulling op de contacten via de sociale media.
  • Zet regionale steunpunten op, die een vraagbaak kunnen zijn voor trekkers en initiatief nemers van lokale initiatieven. Hier kan men terecht voor advies, begeleiding en informatie.
  • Praktisch, laagdrempelig vraaggericht en kosteloos.
  • Organiseert cursussen die bijdragen aan de bewustwording onder ouderen.

Burgermacht op eigen kracht

In dorpen en wijken, vooral buiten de Randstad worden steeds meer burger initiatieven aangetroffen. Daar krijgt de participatie maatschappij vorm en dynamiek. Ouderen roeren zich ook door op eigen kracht lokale initiatieven op te zetten. Niet omdat het van hogerhand zou moeten maar omdat ze het zelf willen. Voor nu en later.
Voor de deelnemers aan die initiatieven is het belangrijk dat zij de zeggenschap hebben over de activiteiten die zij ondernemen. Het werkt demotiverend zodra de gemeente de regie overneemt.
Succes factoren zijn, naast eigen zeggenschap, een schouder klopje van de burgemeester en de kleine schaal zodat de menselijke maat kan worden gekoesterd.
Bron: Burgermacht op eigen kracht;onderzoek naar burgerparticipatie in Nederland Sociaal en Cultureel Planbureau maart 2014.

Lokale initiatieven van en voor ouderen

De volgende lokale initiatieven zijn op initiatief van de Denktank opgezet of zijn in een ver gevorderd stadium, zie ook het submenu:

  • Oosterhoogebrug-Ulgersmaborg: een wijk in de stad Groningen
  • Noord-en Zuidbroek
  • Loppersum
  • De Wijk Opwierde in Appingedam
  • Delfzijl
  • Muntendam in de gemeente Menterwolde
  • Wijster – Spier – Drijber
  • Buurtschap Beilervaart in de gemeente Midden Drenthe
  • Het dorp Eesveen in de gemeente Steenwijkerwol

dtartikellogo160x120pxIn navolging van Groningen waar eerder, in samenwerking met Groningen-Plus en Humanitas–Groningen, netwerk bijeenkomsten georganiseerd zijn, is in de zomer van 2013 het Netwerk Drenthe van start gegaan. De kerngroep bestaat uit Mieke Sol, Anjo Geluk en Eric Bleumink.
De deelnemers zijn ouderen uit Drenthe die maatschappelijk actief zijn en interesse aan de dag leggen voor de acties die de Denktank onderneemt.
Na enkele verkennende bijeenkomsten is besloten de NPO-cursus 80 voor 30 aan alle belangstellenden in Drenthe aan te bieden. Behandelde onderwerpen waren onder meer: de maatschappelijke gevolgen van de dubbele vergrijzing en de krimp, het proces van actief ouder worden in deze eeuw, het beroep op vitale ouderen om zich in te zetten voor mens en samenleving en de nieuwe vormen van particulier initiatief door en voor ouderen in wijken en dorpen. De cursus van twee dagdelen, met veel ruimte voor onderlinge discussie, heeft veel energie losgemaakt.
In 2013 zijn drie bijeenkomsten gehouden en in 2014 vier. In deze bijeenkomsten wordt informatie uit gewisseld en voorbeelden besproken van lokale initiatieven, reeds bestaande en in wording. Spier-Wijster-Drijber, Vledder en Vledderveen, Rolde, Eelde-Paterswolde, Emmen (Noord en Emmermeer), De Monden, Beilervaart en Hollandscheveld passeerden ondermeer de revue.
Altijd kwamen het doel, de opzet en de af- en aanraders aan bod evenals de tips op basis van eigen ervaring. De organisatoren en trekkers van initiatieven gingen uitgebreid in op de samenwerking met diverse partijen en de afstandelijke houding van ambtelijke organen en op de samenwerking tussen professionals en vrijwilligers. In heel Drenthe zijn steeds meer initiatieven gaande, heel verschillend en in diverse stadia. We leren van elkaar, geven informatie en tips ook tussen de bijeenkomsten door, versterken de onderlinge contacten en bundelen onderling de krachten.
In Drenthe gaat het nu leven. Overijssel lijkt hetzelfde pad te kiezen.
Het netwerk heeft ruim 50 deelnemers. De deelname is gratis. Wie zelf belangstelling heeft kan zich melden bij Mieke Sol en Anjo Geluk. Een ieder kan ook leden voordragen.
In 2015 worden weer vier netwerk bijeenkomsten georganiseerd. Plaats van vestiging Beilen
Voor contact en informatie:
Mieke Sol:
Anjo Geluk: willemanjo @zonnet.nl

Beilervaart webDoor drie buurtgenoten is in 2014 een werkgroep gevormd aan de Beilervaart. Van oudsher zijn bewoners aan de Beilervaart gewend om naar elkaar om te zien. De alleroudsten kunnen daar nog over vertellen. Door verhuizingen, ruilverkaveling en het wegtrekken van families wonen boeren, burgers en buitenlui nu door elkaar. Toch willen de bewoners zich op de toekomst voorbereiden.
Geïnspireerd door het dorpenoverleg en de Denktank acties is het idee opgevat verder te kijken naar wat er aan de Beilervaart leeft en welke talenten uitgewisseld kunnen worden.
Om te beginnen zijn gesprekken gevoerd met 60-plussers thuis. Dit om een indruk te krijgen welke wensen en ideeën er zijn. Wil men zolang mogelijk hier blijven wonen? Wat is hiervoor nodig en heeft men iets te bieden of te vragen aan de mede-bewoners. Deze gesprekken zijn gevoerd door vrijwilligers. Met de gegevens die daaruit zijn naar voren kwamen worden door de werkgroep groepsgesprekken gevoerd met alle buurtbewoners. Deze groepsgesprekken zijn nagenoeg afgerond. De resultaten worden nu besproken en in daden omgezet.
De buurtvereniging ondersteunt het initiatief en is behulpzaam bij de opzet van eenvoudige website fondsenwerving en heeft het Trefpunt ter beschikking gesteld voor bijeenkomsten.