Aanraders van Anjo Geluk

jong blijven en oud wordenHet Handboek
Jong blijven & oud worden is een handboek in de letterlijke zin van het woord. Het bevat alles wat je wilt weten over goed oud worden. In deel 1 worden de verschillende levensfasen behandeld en de manier waarop leefstijl, gezondheid en ziekte uit de eerste levensjaren al grote invloed hebben op de tweede levenshelft. In deel 2 wordt de overgang van 1e naar 2e levenshelft behandeld. Deel 3 gaat over maakbaarheid én toeval van het ouder worden. Het laatste deel gaat over kwetsbare ouderen – als het laatste fluitsignaal nadert - en is vooral bedoeld voor hun kinderen. Het boek bevat verschillende tekstsoorten en geeft naast de lopende tekst citaten (kunst & cultuur en opinie & debat), (enkele) tabellen, illustraties en 50 tips. Met het lezen van het boek speel je het verouderingsspel met de metafoor van een voetbalwedstrijd in gedachten.

Marcel Olde Rikkert is hoogleraar geriatrie en hoofd van de afdeling geriatrie van het Radboudumc en het Radboud Alzheimer Centrum.

Anjo Geluk:
Een aanrader! Een boek dat leest als een trein en zonder het gebruik van teveel onderzoeksgegevens, tabellen en grafieken inzicht verschaft in wat er met je gebeurt bij het ouder worden en hoe je daarmee kunt omgaan, zelf keuzes kunt maken. ‘Spel’ is daarbij een belangrijke component. De lezer speelt het verouderingsspel, een voetbalwedstrijd waarbij zoveel mogelijk is voorbereid, maar lang niet alles maakbaar blijkt en ook toeval een rol speelt. Een mooi uitgegeven, helder geschreven boek, dat nu eens niet uitgaat van overspannen verwachtingen of mikt op zo oud mogelijk, maar zo goed mogelijk oud worden. Al lezend kreeg ik de indruk dat het boek voor mij bedoeld is, over mij (70) gaat, mij inzicht verschaft in het ouder worden, mij aan het werk en denken zet en dat is voor mij een graadmeter voor een goed boek over dit thema! Het boek is ook een prachtige basis voor gespreksgroepen. Tip 15:
‘Las bij de overgang naar de tweede levenshelft een time-out in om het hoe, wat en waarom van je leven in dit tweede deel goed in te vullen.’

Zijn er geen minpuntjes? Die zijn er ook. Een paar: ik vind ‘je’ geen prettige aanspreektitel voor dit boek. Het hele boek is ook een aanrader voor (klein)kinderen van ouderen, daarop hoeft deel 4 geen uitzondering te maken. Verder: ‘participatie’ is wel erg summier uitgewerkt en nogal individueel gericht; dat vind ik jammer! Tot slot: zou het mogelijk zijn een boek voor ouderen te schrijven zonder ‘jong blijven’ in de titel te zetten en het daarover te hebben? Voor mij was ‘Oud worden’ mooi genoeg geweest!

 

Prof. Dr. Olde Rikkert, Jong blijven & oud worden
ISBN 9789072219947
Uitgeverij Thoeris
Prijs: € 19,95

Het leven is niet leukHet denken van Marli Huijer
Marli Huijer is vanaf 2015 de Denker des Vaderlands, de opvolger van René Gude Daarnaast is ze arts, hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit en lector filosofie aan de Haagse Hogeschool. We kennen haar van het Filosofisch Elftal van Trouw, haar boeken en onder meer van televisieoptredens. Peter Henk Steenhuis is filosofieredacteur bij dagblad Trouw. In de interviews die Steenhuis voor dit boek met haar heeft, gaat het over haar inspiratiebron Hannah Arendt, haar overstap van haar werk bij de methadonpost in Beverwijk naar de filosofie, disciplineren, de participatiesamenleving en bevolkingsonderzoeken. Ze is geen tegen-, geen mee-, maar een tussendenker en wil daarbij de stem van allerlei verschillende mensen laten klinken. Zoals de titel van het boek aangeeft: ze benadrukt bij herhaling hoe belangrijk het is je vrijmoedig uit te spreken.

Anjo Geluk:
Mijn eerste kennismaking met Marli Huijer was het boek dat ze samen met Klasien Horstman schreef: Factor XX, vrouwen, eicellen en genen (2004). Daarna ben ik haar boeken blijven lezen, waarbij vooral Discipline (bespreking deze rubriek) favoriet is. Wat mij zo aanspreekt: haar manier van het aan de orde stellen van fundamentele filosofische thema’s. Niet zweverig, ongrijpbaar, ver van de dagelijkse realiteit, maar dichtbij huis, herkenbaar en dan vanuit verrassende, originele invalshoeken. Geweldig! Dit is bij uitstek een boek om kennis te maken met Huijer, een nadenkboek dat je zorgvuldig moet lezen. Een opstap naar meer!

Peter Henk Steenhuis, Het leven is niet leuk als je mond houdt / Het denken van Marli Huijer
ISBN 9789089535900
Uitgever: Boom
Prijs: € 12,50

babyboomboekkleinWat ze lazen, wat hen vormde, hoe ze dachten.

Babyboomers zijn mensen die geboren zijn tussen 1945 en 1955. Geboren in geringe welvaart hebben zij de wederopbouw en de groei van de welvaart beleefd vanuit een herinnering aan bekrompenheid en de alomtegenwoordige Tweede Wereldoorlog. Werden zij de protestgeneratie van '68? Ja, maar er is veel meer, bewijst babyboomer Ronald Havenaar.
Aan de hand van zesendertig boeken die de "beter opgeleide bovenlaag van de 'geboortegolvers', het betere deel van deze generatie" in hun ontvankelijkste periode lazen, schetst Havenaar een generatie, een tijdsgewricht en een mentaliteit in thema's als beklemming, illusie, bevrijding, angst en verval. De lezer van dit boek leert zesendertig elementaire Nederlandse fictie- en nonfictiewerken beter kennen, maar vooral ook: zichzelf en zijn tijd of die van zijn ouders.
Het boek is aantrekkelijk geschreven. Een combinatie van herkenning en aha-erlebnis voor elke babyboomer of voor wie is grootgebracht door babyboomers. Havenaar las vrijwel alles wat uitkwam en de aandacht trok. In Babyboomboek is maar een selectie terechtgekomen. De belangrijkste stelling van zijn boek vindt Havenaar dat de babyboomers in hun leeservaringen blootstonden aan tegenstrijdige bevindingen die in combinatie een verscheurd wereldbeeld opleverden. "In hun leeservaringen waren de babyboomers maar in beperkte mate de generatie van het protest. Ze waren veel meer, belast als ze werden met een gespleten voorstelling van de werkelijkheid, een stuurloze generatie."

Anjo Geluk:
Havenaar verstaat onder een generatie een groep leeftijdsgenoten met gedeelde ervaringen, die tot op zekere hoogte een verwant wereldbeeld opleveren. Ik word altijd een beetje kriebelig als mij als babyboomer (’45) een muzieksmaak, wereldbeeld of andere overeenkomst met leeftijdsgenoten wordt opgedrongen. Voor mij moet ‘tot op zekere hoogte’ er dus zeker bij. Ik heb maar een deel gelezen van Havenaars 36 werken en herinner me dat er vaak over werd gediscussieerd en dat de discussies heel hoog konden oplopen. Ze gingen ergens over. De provocatie was overduidelijk aanwezig in ‘Ik Jan Cremer’ of ‘Hé zus ze houen ons eronder’ (Joke Kool-Smit). Egomanie noemt Havenaar ‘Wie is van hout’ (Jan Foudraine); het boek stond centraal in de gesprekken over ‘het ik’ en de samenleving’ , waarin altruïsme uiteindelijk altijd ook egoïsme zou zijn, voor mij een moedeloze, demotiverende opvatting. Dromen deden we ook: futurologie was een serieus studieonderdeel en ‘Prognostica’(Fred L. Polak) – 750 pagina’s - werd verslonden. De generatie typeren vanuit hun boekenkeuze is origineel, levert verrassingen op en – ook omdat Havenaar de breedte en diepte kiest - een mooi overzicht van een generatie voor zover het ‘het betere deel’ zoals hij het noemt, daarvan betreft.

Ronald Havenaar, Babyboomboek
ISBN 9789028260368
Uitgeverij G.A. Van Oorschot B.V.
Prijs: € 22,50

 

vertel webOver de kracht van verhalen

Brinkgreve: ‘naast het willen weten had ik een andere drang: naar verhalen die de wereld overzichtelijk maakten, die orde schiepen. En als je eenmaal zelf verteller was kon je een andere orde creëren en personen transformeren. Beide behoeften zijn in mij blijven voortleven: aan de waarheid en aan de verbeelding, en de laatste wint aan kracht.’ Het vertellen van verhalen als het bedwingen, ordenen van de chaos. In het groot: je leven, de transities daarin of op microniveau, als je iets is overkomen dat je wilt duiden. Bij Brinkgreve begon het vertellen van eigen verhalen toen haar vader was opgehouden met voorlezen en zij haar zusjes en broer eindeloze vervolgverhalen ging voorlezen. ‘Verhalen’ zijn altijd een rol blijven spelen, op allerlei manieren. Onder meer in de vorm van het levensverhaal van haar moeder dat ze optekende en dat een boekje werd – Ik heb ook een verhaal – en dat als een visitekaartje voor vrienden en bekenden van haar moeder fungeert. Verhalen en vooral de kracht ervan als thema van een boek dat vooral persoonlijk gekleurd is, maar ook laat zien hoe verhalen kunnen verbinden en richting kunnen geven in een tijd waarin oude ideologieën niet meer werken en er grote behoefte bestaat aan visies waarin mensen kunnen geloven.

Christien Brinkgreve is hoogleraar sociale wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Utrecht.

Anjo:

De brede blik van de socioloog had voor Brinkgreve iets aantrekkelijks: die gaf de illusie van orde en overzicht. Maar bij nader inzicht verbrokkelde het beeld vaak. Dat vroeg om een andere manier van kijken, die meer de meerduidigheid van de menselijke beleving kon weergeven. Die bleek wel te vinden in romans. Maar zijn romans wel bruikbaar in de sociologie? In de sociologie opgevat als de studie van de manieren waarop mensen de problemen van het samenleven kunnen oplossen, kunnen zeker romans dienen als een bron bij uitstek. Een van die romans is Badal van Ramil Ramdas. De zeggingskracht van verhalen – onder meer in een roman, in de verhalen van migrantenvrouwen, het verhaal van je moeder- en de manieren waarop je die tot uiting brengt – via autobiografisch schrijven, psychoanalyse bijvoorbeeld – vormen de rode draad van dit boek. Om over na te denken: ‘In ons eigen tijdperk van verbrokkeling en discontinuïteit verschaft het verhaal ons een van de meest levensvatbare vormen van identiteit – voor individu en gemeenschap. ‘
Een boeiend boek, vooral door de originele invalshoeken.

Christien Brinkgreve
ISBN 9789045025995
Uitgever: Atlas Contact, Amsterdam
Prijs: €18,99

doodgewoon webIn dit lees-, kijk-, voorleesboek van het succesvolle duo Bette Westera en Sylvia Weve staat de dood centraal. Een onderwerp, dat niet alleen voor kinderen lastig en ongrijpbaar is, ook ouderen weten er vaak geen raad mee. Ze zijn er bang voor of willen er niet mee geconfronteerd worden. Het duo Westera en Weve slaagt erin om in herkenbare taal, subtiele luchtigheid en met bijzondere illustraties aan te tonen dat de dood bij het leven hoort en eigenlijk doodgewoon is. Hoe erg je iemand kunt missen die er niet meer is, waarom ook jonge mensen sterven, en waar iemand naartoe gaat als hij dood is – het komt allemaal aan de orde. Een boek dat je iedereen toewenst: van kleuter tot stok-oudere. Om af en toe een gedichtje uit (voor) te lezen en te genieten van de illustraties.Voor mensen die het moeilijk vinden om aan kinderen uit te leggen wat woorden als ‘crematie’, ‘begrafenis’ en ‘hospice’ betekenen, is achterin het boek een uitgebreide begrippenlijst opgenomen.

Anjo:
Voor mij is DOODGEWOON het mooiste boek van 2014. Westera en Weve zijn erin geslaagd om net als in hun vorige boek –
Aan de kant, ik ben je oma niet – een moeilijk onderwerp als de dood op een sublieme manier, zonder valse romantiek, bijna droog, te behandelen. Tekst en illustraties vormen geweldige, verrassende combinaties. Het boek is prachtig en met veel zorg uitgegeven; het heeft een harde kaft en binnenin hele en halve pagina’s. Om in te lijsten, zo mooi! Een regelrechte aanrader voor oud en jong!

Beter niet

Zeven dingen
die je beter
niet kunt zeggen
tegen iemand
die een tijdje terug
zijn vader
heeft verloren:

Went het al een beetje?
Gaat het al wat beter?
Lekker leuke dingen doen
Ik weet precies hoe je je voelt.
Gelukkig heb je je moeder nog.
Voor hem was het het beste zo.
Kop op, je bent nog jong,
het komt wel goed.

 

Bette Westera (tekst), Syvia Weve (illustraties)
ISBN 9789025756680
Uitgever: Gottmer, Haarlem
Prijs: €19,95

 

goudenjaren webHoe ons dagelijks leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd

De achter ons liggende periode van groei is een volstrekt unicum in de economische geschiedenis. Annegreet van Bergen, journalist en econoom, vergelijkt het leven van toen met dat van nu. Een verhaal van de ongekende naoorlogse groei, die ons leven op alle fronten heeft veranderd. De wekelijkse teil werd de dagelijkse douche, het papieren loonzakje een digitale bankrekening en de boterham met tevredenheid een broodje gezond. Het is nu ondenkbaar geen cv, tv en nauwelijks huishoudelijke apparatuur te hebben. Het zonder disposables te moeten stellen: katoenen luiers, badstof damesverband. Wie weet nog wat een kwitantieloper is, dat je bij de buren moest gaan opbellen, dat je lid kon worden van de M-brigade en dat de Witte Motor en Joris Driepinter ook met melk te maken hadden: ‘drink per man driekwart kan’. Paul Schnabel op de kaft: ‘Mooi dat nu eens is opgeschreven waar we vandaan komen en hoe goed we het hebben.’ Voor oudere lezers een feest der herkenning en jongeren zullen versteld staan van zoveel primitiviteit en zich verbazen over leven en leefstijl van toen. Gouden jaren geeft aan de hand van thema’s als eten, kleding, wonen, werkomstandigheden, onderwijs, kindertijd een compleet en interessant beeld van vijftig naoorlogse jaren; stevig onderbouwd met feiten en cijfers.

Anjo:
Waren het uitsluitend ‘gouden jaren’? Geboren in de hongerwinter, herinner ik me de dikke bloemen op de ruiten, de kolenkachel die alleen de huiskamer verwarmde; maandag wasdag en de wasrekjes om de kachel. Voedselbonnen, woningnood, vermaakte jurken, gebreide onderbroeken. Ook het bijzondere van een vakantie in de buurt, sigarenbandjes sparen en een echte Schildpadpop. ‘Jaap en Gerdientje’ van Anne de Vries heb ik wel honderd keer gelezen en we konden als kind zonder gevaar de hele buurt onveilig maken … Geen wegwerpverpakkingen uit de buurtsuper, maar een onsje biscuitjes of een pond bruine bonen van de kruidenier. Een feest der herkenning? Ja, maar de tekst en de prachtige foto’s in het boek vertellen mij ook veel nieuwe feiten. Bijvoorbeeld over de ouderenzorg in de vijftiger jaren en de komst van de AOW (1956) voor de ‘ouden van dagen’ van toen. Niet zozeer de anekdotes, maar vooral de feiten en achtergronden maken dit boek voor mij zo waardevol. Nog eens herinnerd worden aan ‘toen’ maakt het extra bijzonder!

Annegreet van Bergen, Gouden jaren
ISBN 9789045023540
Uitgever: Atlas Contact
Prijs: € 19,99 (ook als E-book)

 

Pogingen ietsiets van het leven te maken. Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83 ¼ jaar

 ‘Geen zin is gelogen, maar niet elk woord is waar’ is het antwoord van Hendrik Groen op de vraag of zijn roman autobiografisch is. Het had zomaar gekund dat de Hendrik van de cover aan de hand van dagboekfragmenten zelf een jaar beschrijft van zijn leven in een Amsterdams verzorgingshuis. Cover en inhoud passen perfect bij elkaar! De vraag naar het echte bestaan van Hendrik verdwijnt al lezend. Hij schrijft over Graeme, Evert, Eefje en al die andere bewoners van het huis en vooral over hoe hij – soms op zijn bromstoel, zijn scootmobiel - daarin zijn weg vindt. De ups en downs. Haalt hij het jaar nog? En volgend jaar? Hij wil graag een huis zonder geklaag, gezeur en gejammer. Een beetje kankeren mag wel, ‘anders mag ik er zelf niet in.’ Het valt niet mee om jezelf doelen te stellen in een omgeving waarin de mensen van kopje koffie naar kopje thee gaan. Hendrik doet verwoede pogingen: ‘Gewoon hard werken om ervoor te zorgen dat elke dag de moeite waard is’. Of in ieder geval een op de twee dagen. Rustdagen moeten er ook zijn, net als in de Tour.

Later in het jaar: Hendrik probeert elke dag te blijven schrijven, de krant te lezen, een beetje tv te kijken thee te drinken en voor het raam te zitten. Bejaarder kan het niet. Hij weet niet waar hij de energie vandaan moet halen voor iets anders. Altijd heeft hij afgegeven op zuchten en klagen, maar nu komt het er voor hemzelf op aan ‘Hendrik Groen, bewijs jezelf en anderen een dienst en geef jezelf een flinke schop onder je komt.’ Een uitje misschien? Dat was het eerste stapje op de weg omhoog. Aan het eind van het jaar: ‘Zolang er plannen zijn is er leven’. Hendrik gaat een nieuwe agenda kopen en een nieuw aantekenboekje.

Anjo: Een geweldig boek en dus een regelrechte aanrader. Een indrukwekkend verslag van de samenleving die verzorgingshuis heet, waarvan Hendrik deel uitmaakt, maar tegelijkertijd de beschrijver is. Met observaties, kritische kanttekeningen aan zijn eigen adres, dat van medebewoners, personeel en de samenleving. Prachtig vormgegeven met Hendrik zelf voorop!

Hendrik Groen, Pogingen iets van het leven te maken
ISBN 9789029089975
Uitgever: Meulenhoff, Amsterdam
Prijs: € 18,95

josephina

een naam als een piano. Oma’s zijn niet altijd grootmoeder geweest. Daarvoor waren ze moeder, mevrouw, meisje, kindje, baby en dáárvoor waren ze zo klein dat niemand hen kon zien … Onvoorstelbaar voor kleinkinderen. In ‘Josephina’ vertelt een kleinzoon over zijn oma Josephina Florence. Josephine is wel eens de weg kwijt, noemt dingen niet zoals ze heten of denkt dat ze een meisje is. Later gaat ze in het schilderij wonen dat tegenover haar stoel hangt. Hoezo later?
Een bijzonder prentenboek waaruit de verwondering van een kind spreekt over de voorgeschiedenis van zijn oma.

Anjo: Voor kleinkinderen is oma gewoon oma en zal ze dat altijd blijven. Ze heeft geen vroeger en geen later. In dit prachtige prentenboek vertelt een kleinzoon het verhaal van zijn oma. Van toen ze net iets groter was dan niks, totdat ze de weg in haar hoofd niet altijd meer kan vinden. Later hoort er gewoon bij. Niks oma’s hoeven niets meer te worden …! Later wordt ze een tuin, denkt haar kleinzoon. Met zijn opa en een piano, hoopt hij.
Dit boek rekent op een bijzondere manier af met vastgeroeste ideeën over grootouders. Weer een prentenboek dus voor alle leeftijden! Mooi geschreven en goed geïllustreerd en geweldig om samen met je kleinkind te bespreken en daarmee ook een geweldig cadeau voor oud en jong!

Jaap Robben en Merel Eyckerman, Josephina, een naam als een piano
ISBN 9789058388094
Uitgever: De Eenhoorn
Prijs: € 14,50

 

nietdoenopa-webIn de serie themaboeken van Peter van Straaten verscheen Niet doen opa als zevende deel. Na Zo zijn we niet getrouwd, Weet mama hiervan? en Heeft het gesmaakt? bijvoorbeeld. Op de Van Straaten-manier worden alle mogelijke misverstanden tussen grootouders, kinderen en kleinkinderen blootgelegd. Dat levert meesterlijke plaatjes op. Geestig, plagerig en altijd raak. De generatiekloof in scènes, waarin grootouders, hun kinderen en kleinkinderen figureren met opa als hoofdrolspeler. Beetje onhandig, overdreven kinderlijk om aansluiting te vinden bij kleinzoon of kleindochter, nukkig, zorgzaam, hulpeloos of ouderwets. Een geweldig boek en een prachtig cadeau voor verse grootouders.

Anjo: een echte Van Straaten. Onovertroffen! Met een paar lijnen schetst hij een herkenbare situatie tussen opa en kleinzoon. Opa wil zijn kleinzoontje die heel dicht bij de waterkant staat tegenhouden: ‘voorzichtig, ventje! Je kunt nog niet zwemmen en opa al bijna niet meer!’ Herkenbaar: opa is in slaap gevallen op de bank, terwijl hij aan het voorlezen is … Kleinzoon: ‘sst …opa slaapt!’. Het blijft niet bij jonge kleinkinderen. Het is vooral een kijkboek en net als met columnbundels is het een boek om steeds opnieuw even in te duiken en van te snoepen. Een feest van herkenning!

Peter van Straaten, Niet doen opa
Isbn 9789076168999
Uitgever: De Harmonie
Prijs: € 14,90

PerspectievenOp ouder worden en de sociaal professional.

Een boek dat nadrukkelijk bedoeld is voor hbo-studenten Sociaal Werk en Toegepaste Gerontologie, met als uitgangspunt ouder worden is divers worden. Dat is de drager van de twee leidende inzichten: (1) ouder worden is meer dan de gangbare stereotype beelden ons doen geloven; professionals moeten genuanceerde beelden hebben ontwikkeld om ouderen te benaderen en (2) het perspectief van een professional bepaalt sterk zijn/haar handelen en de doelen daarvan. Het gekozen perspectief wordt mede bepaald door ontwikkelingen in de samenleving. Het is dus belangrijk voor studenten om daar kennis van te nemen en te ontdekken wat de consequenties daarvan zijn voor hun eigen handelen.
Het boek is geschreven door een groot aantal auteurs. De redactie heeft hun bijdragen onder drie verschillende thema’s bij elkaar gebracht. Het eerste thema is 'ouderen in Nederland', waarbij wordt ingegaan op de vraag welke plaats oudere mensen innemen in de Nederlandse samenleving. Het tweede thema, 'levensloop, kwetsbaarheid en veroudering', beschrijft veroudering in levensloopperspectief, met bijzondere aandacht voor kwetsbaarheid. Het derde thema heeft betrekking op de relatie tussen ouderen en de hulp- en dienstverlener. In de bijdragen van dit laatste thema wordt de aandacht verlegd van de oudere mens naar het werkveld van professionals.

Anjo Geluk: Vanuit een ander perspectief bekeken – ik ben geen hbo-student, maar een oudere – is dit een verrassend boek. Niet alleen helder en breed opgezet, actueel ook, maar met veel ruimte voor de lezer en gebruiker ervan. Het geeft een brede basis, maar daarnaast ook ontwikkelingen en mogelijke perspectieven en het doet daarmee een beroep op de lezer. Wat vind je zelf? Wat betekenen feiten en ontwikkelingen straks voor jou als professional, voor het omgaan met ouderen? Door de veelheid aan onderwerpen, auteurs met een eigen stijl, kleine citaten en de lay-out is het boek nergens saai. Natuurlijk zou ik hier en daar andere accenten leggen. Emancipatie, participatie, preventie blijven onderbelicht of worden wel erg formeel behandeld, zodat er weinig aandacht is voor nieuwe bewegingen van ouderen zelf. Wellicht voor een volgende druk. Ook voor ouderen is het boek een aanrader! Nog beter: als jongeren en ouderen gaan we er samen mee aan de slag!

Redactie: Joost van Vliet en Jan S. Jukema
ISBN: 9789059319882
Uitgever: Boom/Lemma
Prijs: 39,95 euro

moeder doen‘Deze winter zal ze uitglijden, op een dag zal het glad zijn, moeder gaat het hondje uitlaten, ze breekt haar heup. Ze moet naar een ziekenhuis.’ Vanaf november 2012 documenteert de dichter Frank Starik de belevenissen van zijn dementerende moeder. In korte schetsen beschrijft hij hoe zij, precies zoals hij al voorvoelde, na een val in het ziekenhuis belandt en vervolgens in een verzorgingshuis wordt opgenomen. Een dement geworden moeder en haar mantelzorgende zoon: “Mijn moeder is feitelijk in een huisdier veranderd”, schrijft Starik. De zoon, trouwe hond, laat haar uit. Starik beschrijft in korte zinnen, schijnbaar afstandelijk wat er met zijn moeder en met hem gebeurt. Er staat geen zin te veel in het boek, zodat er ruimte is voor de eigen gevoelens van de lezer: onmacht, verdriet, verwarring, maar ook ontroering en humor spelen een rol.

Anjo Geluk: De directe toon van het boek zal niet iedereen bevallen; dat bleek uit de reacties van Trouw-lezers op de stijl van Starik (delen uit het boek verschenen eerst als columns in deze krant). Mij spreekt de stijl juist bijzonder aan omdat vals sentiment ontbreekt. Of – nog erger - een uitleg van wat er gebeurt. De relatie tussen moeder en zoon vraagt tussen de regels door aandacht. Die verandert natuurlijk door de jaren heen, maar hoe is het tussen een dementerende moeder en haar mantelzorgende zoon? Zijn de rollen omgedraaid? Nee, natuurlijk, maar hoe dichtbij kun je, wil je komen? “Zou men werkelijk van mij verwachten dat ik met mijn moeder naar de wc ga? Ik wil dat niet, ik durf dat niet, ik kan dat niet. Een meter afstand, dat is dichtbij genoeg.”

Auteur: F.Starik
ISBN: 9789046816141
Uitgever: Nieuw Amsterdam
Prijs: 19,95 euro