Aanraders van Anjo Geluk

de vergeetclubDe dementerende moeder van Tosca Niterink (1960) woont samen met acht dames op een gesloten afdeling van een verzorgingshuis. Zij beschrijft in de vorm van korte verhalen, deels columns die onder de naam ‘Klein Keukenhof’, in de NRC zijn verschenen de verwikkelingen die zich daar voordoen tussen de oude dames, verzorgsters en bezoekers. Het is net Absolutely Fabulous in een bejaardentehuis. De dames proberen elkaar de loef af te steken door op te scheppen over hun nageslacht, zich mooi te maken of door het beste plekje in de huiskamer te veroveren. Niterink heeft een scherp oog voor de absurde en het hilarische gebeurtenissen in de kleinschalige wooneenheid; voor de komische maar ook voor heel ontroerende scènes. Ze betrekt zichzelf ook bij haar observaties, zo vertelt ze over het schuldgevoel als ze een paar weken niet bij haar moeder op bezoek is geweest.

Anjo Geluk: Tosca Niterink was te gast bij P & W; nadat ze over haar demente moeder, de hoofdpersoon uit De Vergeetclub had verteld, merkte een van de andere gasten op dat dementie erfelijk is … Niterink is de dochter die intens betrokken is bij haar moeder. Ze schrijft over haar en over haarzelf als dochter van een demente moeder. Ik vroeg me telkens af wat haar moeder ervan zou vinden, stel dat het kon, om zichzelf zo in de war, zo de weg kwijt, zo hartverscheurend eenzaam en dan weer zo gelukkig en blij te zien.

Al lezend moest ik aan Theo en Thea denken, de serie waarin Tosca Niterink een hoofdrol had, aan haar stijl. Natuurlijk heeft die serie niets met De Vergeetclub te maken, met haar stijl wel? Ik denk dat je door de leefwereld van je dementerende moeder te beschrijven al gauw een onduidelijke grens kunt passeren. Een persoonlijke grens tussen wat wel en wat niet? Voor mij ligt die in ieder geval ergens anders dan voor Niterink. De hilarische ondertoon overtuigt mij niet.

Auteur: Tosca Niterink
ISBN: 9789057596667
Uitgever: Podium
Prijs: 16,50 euro

boekomslagZoektocht naar een toekomst met minder dementie.

Dementie hangt als een donkere wolk boven onze vergrijzende samenleving. Ten onrechte, stelt Kirsten Emous. Dementie is namelijk vooral een lichamelijke ziekte die kan worden bestreden door meer aandacht aan hart en vaten te wijden. Nederlandse onderzoekers lopen al langer voorop bij die nieuwe aanpak.
Kirsten Emous ging op onderzoek toen haar tante Annemarie ongekend snel aftakelde. Waarom had ze het niet zien aankomen? Ze besloot haar tante door de doolhof van dementie te volgen. Ze leerde over het verband tussen schade aan de hersenen en symptomen van dementie, hoe het geheugen en het bewustzijn functioneren, welke soorten (erfelijke) dementie er zijn en welke symptomen op dementie lijken, maar het niet zijn. We zijn wél weerbaar tegen de meest voorkomende vorm van dementie: Alzheimer. Doeltreffender zorg voor ouderen, meer voorzorg tegen hart- en vaatziekten, kan de gevreesde ziekte vertragen, op afstand houden. Samenwerking tussen neurologen en vaatspecialisten is daarvoor broodnodig.

Met uitvoerige bronvermelding

Kirsten Emous is wetenschapsjournaliste. Ze schreef eerder De Loden Mantel (2005), een kritische studie over (mantel)zorg in Nederland.

Anjo Geluk: In het boek volgen we tante An, in een aftakelingsproces dat een doolhof is, door de ogen van haar nicht: Kirsten, die haar eigen reis door de bizarre doolhof van de dementie maakt. Onderweg ontmoet ze niet alleen tante An, maar ook wetenschappers, artsen, verzorgenden familieleden en andere deskundigen, zelfs statistici. Hoe zit het met preventie van dementie? Is de ziekte op de terugtocht? Kan door preventie van hart- en vaatziekten de golf van dementie voorkomen worden.

Emous is erin geslaagd een fascinerende combinatie te maken tussen de schrijnende werkelijkheid van tante An, haar eigen vragen en mogelijke oplossingen om dementie op afstand te houden. Tante An is overleden. Dement, ‘maar het leger dat plunderend door haar hersenen was getrokken, had haar bewustzijn niet meegenomen …’. Een aanrader die brede aandacht verdient: aangrijpend en ontnuchterend!

Auteur: Kirsten Emous
ISBN: 9789491363269
Uitgever: Gibbon
Prijs: 24,90 euro

boekomslagEen nieuwe bevlogenheid.

In Stil de tijd noemde Joke J. Hermsen stilte, rust, traagheid en verveling voorwaarden voor werkelijke creativiteit en helder nadenken. Zij pleitte voor niets minder dan een langzame toekomst. Maar wat gebeurt er na de rust? Welke nieuwe denkrichting moet er gekozen worden opdat er werkelijk iets verandert en er niet alleen een rustiger, maar ook een duurzamer en evenwichtiger samenleving ontstaat? Daarover gaat deze nieuwe Kairos, de nieuwe filosofische bundel, een noodzakelijke opvolger, een pleidooi voor een nieuwe bevlogenheid.

Anjo Geluk: Een boek dat precies op tijd komt! In Kairos verzet Hermsen zich tegen het ‘technocratische denken’ en houdt ze een filosofisch pleidooi voor de nieuwe bevlogenheid van de homo empathicus, die ons kan inspireren om een uitweg uit de economische en ecologische crisis te vinden.
Ze onderzoekt diverse manieren van wishful thinking, zoals het principe van de hoop (Ernst Bloch), het enthousiasme (Kant, Plato en Nietzsche) en het principe van nataliteit (Hannah Arendt). Geboortelijkheid als tegenpool van sterfelijkheid.
Ook beschrijft ze initiatieven op het gebied van onderwijs, metamodernistische kunst en coöperatieve ecologische netwerken.
Nu de homo digitalis in opkomst is en de verregaande technologisering van de mens een onomkeerbaar feit, is het zaak onze aandacht op het menselijke van de mens te blijven richten. Waarin verschilt de mens van de machine?
Het antwoord is: creativiteit, empathie en het vermogen opnieuw te beginnen. Een boek dat je niet loslaat. Laat je inspireren, vleugels geven!

Joke J. Hermsen
ISBN: 9789029587907
Uitgever: Arbeiderspers
Prijs: 19,95 euro

boekomslag

De geneeskunde en romans gaan vaak over de mens in crisis. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er zoveel artsen schrijver zijn geworden. Literatuur en geneeskunde hebben daarom meer met elkaar te maken dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Wat dan? En wat kunnen ze van elkaar leren?

Arko Oderwald is bijzonder hoogleraar Literatuur en Geneeskunde aan de Universiteit voor Humanistiek en werkt ook aan het VU Medisch Centrum. Het boek bestaat uit een inleidend essay en eerdere publicaties van Oderwald. Met veel verwijzingen.

Anjo Geluk: Een boek voor langzame lezers die hun best willen doen om ‘erin’ te komen en met de auteur mee te denken. Na het eerste essay dat een kader biedt voor wat volgt, worden verschillende thema’s behandeld die de relatie tussen literatuur en geneeskunde weergeven. Ouderdom bijvoorbeeld, aan de hand van Langzame man van John Coetzee. De hoofdpersoon Paul, een zestiger, zit het dwars dat hij niet alleen benaderd wordt als een oude man, maar zichzelf – na een verkeersongeluk- ook alleen nog maar kan zien als een oude man. Hij takelt af en zal nooit meer zijn oude veerkracht terugkrijgen Een langzaam boek, dat veel aandacht verdient. waardoor je tot bijzondere inzichten komt.

Auteur Arko Oderwald
ISBN: 9789058982551
Uitgever: De Tijdstroom
Prijs: 20 euro

boekomslagBette Westera, Bart Meyaert, Imme Dros samen met Harrie Geelen bijvoorbeeld: ze schrijven en illustreren kinderboeken die niet alleen prachtig zijn om samen te lezen, maar die regelrechte aanraders zijn voor ouderen. Zij maken echte familieboeken. Doen wij zorgelijk over de beeldvorming van ouderen en hoe die bij te stellen, zij niet. Zij benoemen precies wat er speelt.
Jeroen en Annabella hebben geen oma meer, maar willen er eentje adopteren. Dat gaat zo:

‘Twee kinderen - best lief – van acht en negen willen graag een oma adopteren.
Bezoek: op zaterdag (als het van mama mag).
Het moet een lieve oma zijn, met echte oma-kleren. Ze hoeft geen man te hebben en ze mag ons eerst proberen.’

Aan de kant, ik ben je oma niet vertelt over de bewoners van een verzorgingshuis, die een heel leven achter zich hebben. Bette Westera portretteert elk van de 12 bewoners in twee verzen: een over hoe hij of zij vroeger was en een over nu. Ze hebben allemaal zo hun eigenaardigheden. Zo slaapt meneer Van Dam, die vroeger dakloos was, niet in zijn bed maar tussen de violen. Mevrouw De Vries haalt gevaarlijke capriolen uit op de ladder omdat ze vroeger acrobate was en mevrouw Van Veen van kamer 1 is haast de hele week alleen, maar op zondag komen haar zeven zoons haar in bad doen. Na de thee met mokkataartjes.

Anjo Geluk: Het boek is prachtig uitgevoerd in een ringband, met uitklapbladen, in een kartonnen kaft. De teksten van Bette Westera en de illustraties van Sylvia Weve zijn juweeltjes en versterken elkaar ook nog eens. Het is een fantastisch boek!

Bette Westera, Bart Meyaert, Imme Dros
Aan de kant, ik ben je oma niet!
ISBN 9789025750756
Uitgever: Gottmer Uitgevers Groep B.V.
Prijs: €22,95

boekomslag
Beseft een 70-jarige dat hij of zij maar net komt kijken? Op deze vragen en vele andere geeft Rudi Westendorp antwoord in Oud worden zonder het te zijn. Hij legt uit waarom we ouder en ouder worden en hoe we dat lange leven de baas kunnen blijven. Oud worden zonder het te zijn is – schrijft de uitgever - hét boek over hét onderwerp van de 21ste eeuw. Het belicht onze levensloop van alle kanten – van biologie en geneeskunde tot zorg en maatschappij.

Anjo Geluk: een aanrader, maar wat is er toch tegen oud zijn? Ligt de focus op zo oud mogelijk worden of op goed oud worden en zijn?

Rudi Westendorp
ISBN 9789045025056
Uitgever: Atlas Contact
Prijs: €19,95

boekomslagHet boek heeft als ondertitel: Over het belang van het levensverhaal voor de derde leeftijd. De ene keer wordt van oud een karikatuur gemaakt, de andere keer is het een ideaal waarbij we meestal onszelf voor ogen hebben. Dit lijkt niet helemaal juist, want oud worden en oud zijn betekent ook dat we de vroegere belevenissen en wederwaardigheden verzilveren en als een moderne alchemist goud maken van onze levenservaringen.
Daar wil deze uitgave behulpzaam bij zijn.

Anjo Geluk: ik zou verzilveren willen opvatten als levenservaring én idealen inzetten voor je eigen toekomst en die van anderen. Eerst je rugzak opruimen en dan met wat je nodig hebt aan de slag gaan. Met je levensverhaal kun je dan aan het werk!

Gabriël Prinsenberg
In de middag van het leven Over het belang van het levensverhaal voor de derde leeftijd
ISBN: 9789088504839
Uitgever: SWP
Prijs: € 14.90

boekomslagIn Discipline gaat Marli Huijer, arts en filosofe, bijzonder hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit, in op de moeizame verhouding tussen vrijheid en discipline. Waar komt de weerzin tegen discipline vandaan? Wat betekent het om zonder discipline in een overvloed aan materie, relaties, seks en keuzen te leven? Huijer laat zien dat we discipline niet alleen moeten opvatten als gehoorzaamheid, maar ook als instrument om te bereiken wat we waardevol vinden.

Anjo Geluk: Ik vraag me af of het leven na je pensionering in zekere zin ook geen overvloed is. Er is van alles te kiezen voor jezelf, maar keuzes hebben ook te maken met verantwoordelijkheden, gaan over hoe te leven in samenhang met andere mensen en andere verbanden en voor anderen. Over hoe goed te leven. Daar hoort uitdelen ook bij, net als grenzen, een ritme, maat houden en discipline erbij horen. Met zelfgekozen, niet opgelegde discipline kun je je vrijheid juist vergroten.

Marli Huijer, Discipline, leven in overvloed.
ISBN: 9789461059697
Uitgever: Boom uitgevers
Prijs: € 21,90