Welkom op de website van Denktank60+Noord
Thomas van der Meer
Aan de ontbijttafel lepelt mevrouw Koops werktuiglijk haar griesmeelpap naar binnen. Dikke klodders belanden op de slab die ik haar heb omgedaan. Mevrouw Geeris zit aan de andere kant van de tafel naar haar te kijken. Meewarig schudt ze haar hoofd. ‘Ach, dat arme mensje,’ zegt ze, en dan kijkt ze mij aan. ‘Denk je dat ik ook alzheimer krijg?’ ‘Nee, mevrouw Geeris. Dan hadden we daar zo langzamerhand wel wat van moeten merken, denkt u ook niet?’ ‘Hoor je dat, Mien?’ roept mevrouw Geeris opgewekt naar mevrouw Bijker, die een tafel verderop aan haar ontbijt zit. ‘Ik krijg geen alzheimer. Ik ben daar te oud voor.’ Meneer de Jong (86) heeft zijn servet op zijn bord gelegd en smeert er jam op. Mevrouw Bijker (85) wil een rolstoel voor haar buurvrouw kopen. Mevrouw Hop (80) zingt: ‘Vader is een hypocriete lul’ en meneer Brinkman (75) wil niet uit bed.
Anjo: ‘Voor mij komt het heel precies als het over mensen met dementie gaat. Dat geldt ook bij een beschrijving van wat zij meemaken, hoe ze zich gedragen en wat ze zeggen. Voor je het weet wordt het lachwekkend of hilarisch en veroorzaakt het leedvermaak. Dat geldt niet voor dit boek. Thomas van der Meer beschrijft wat hij meemaakt als verpleegkundige en tijdens zijn werk met mensen met dementie. Met humor, maar nooit op het randje van belachelijk maken. Gewoon het leven van elke dag in het verpleeghuis, schrijnend en liefdevol tegelijkertijd. Al lezend kun je je voorstellen hoe de zorg verloopt, hoe de gesprekken met de bewoners gaan. Wat er moet gebeuren voordat alle bewoners aan het ontbijt zitten. De hoge werkdruk en de impact die het werk op de medewerkers moet hebben. Een verpleeghuis is voor veel mensen een schrikbeeld, een plek waar ze zo lang mogelijk met een grote boog omheen lopen. Dit boek maakt dat misschien niet veel anders, maar kan, door een inkijkje te geven in wat er in werkelijkheid gebeurt, de drempel verlagen. Thomas van der Meer heeft een wekelijkse column en die staat tussen de andere berichtgeving in het Magazine. Een gebundelde versie van wekelijkse columns vraagt vaak om dosering, maar door de lichte manier van schrijven en zijn kennis van zaken, wordt dit boek nergens belerend of te zwaar. Ik kon niet stoppen. Een aanrader!’
Titel: Thomas in het verpleeghuis
Auteurs: Thomas van der Meer Uitgever: PLUIM
ISBN: 9789493525368
Prijs: €22,99
Mijn tijd ...
‘In mijn tijd was dat wel anders!’ of ‘dat hoef ik niet te weten, het was vóór mijn tijd’. Deze uitspraken hoor je vaak, maar wat is dat eigenlijk ‘mijn tijd’? Als een gebeurtenis heeft plaatsgevonden voordat ik geboren ben, was het dan vóór ‘mijn tijd’ en hoef ik het daarom dus niet te weten? Deelnemers aan een quiz vinden vaak van wel. En geschiedenis dan? En als grootvader het heeft over ‘mijn tijd’, een periode waarin - vindt hij - ouderen op een voetstuk stonden en nog met ‘u’ werden aangesproken bijvoorbeeld? Bedoelt hij dan dat vroeger alles beter was? Of heeft hij het over de sobere, schrale naoorlogse periode?
Alsof wij ons een bepaalde periode kunnen toe-eigenen. Alsof die begint toen wij geboren werden of – terugkijkend - toen we jong waren. We zeggen ook: ‘Ik heb mijn tijd gehad’, zeker als we met pensioen zijn of als we vinden dat we ergens te oud voor zijn geworden. ‘Onze tijd is voorbij’. Of – verwachtingsvol - ‘mijn tijd moet nog komen’. Raar eigenlijk, want we leven allemaal in deze tijd, of we nu 2 of 102 zijn. Wie we ook zijn en wat we ook doen en in die zin is deze tijd van ons allemaal, niemand uitgezonderd.
Met pensioen zijn, je tijd gehad hebben klinkt alsof we zijn aangekomen in een soort restperiode, waarin we niet volwaardig meer meedoen, niet gewoon meer mee hoeven doen, maar in de luwte. Klopt dat wel? Vinden we dat zelf? Hoort het bij deze levensfase – als kind wordt je voorbereid op later en later ga je afbouwen – of laten we ons dat aanpraten? Natuurlijk stelt elke levensfase andere eisen, maar deze tijd is ook van ons, wat anderen en wijzelf daar misschien ook van vinden. En dat schept verplichtingen. Denk ik.
Scarlet Hendrickx – van Stokhem en Matia Heesakkers
Hét prentenboek voor alle stoere kinderen die ook gevoelens hebben en voor grootouders die met hun kleinkinderen praten over stoer zijn en doen. Dus zoiets als je als een échte jongen gedragen. Over niet huilen en wat je voelt voor je houden. Over een figuurlijk harnas dus.
Riddertje Ruben is het zat dat hij altijd een harnas moet dragen. Maar zijn ouders willen daar niks van weten: ‘Dat hoort nu eenmaal bij échte ridders!’ vinden zij. Net wanneer het hem allemaal teveel wordt, ontmoet hij Vogeltje Voelspriet. Die heeft dan wel nooit een harnas gedragen, hij weet precies hoe Ruben zich voelt. Opgesloten zijn in een kooitje geeft ongeveer hetzelfde gevoel als een harnas. Samen gaan ze op pad, en leert Ruben de kracht van voelen en benoemen. Zo vrij als een vogel in de lucht voelt hij zich. Zou hij voorgoed veranderen wat een ‘dappere ridder’ hoort te zijn?
Scarlet Hendrickx-van Stokhem is pedagoog. Ze ziet kinderen emotioneel groeien als ze woorden kunnen geven aan hun binnenwereld, en leren omgaan met hun eigen gevoelens, en die van anderen. Belangrijk en fijn om erover te kunnen praten, ze te kunnen delen. Ze gunt ieder kind een Voelspriet. ‘Riddertje Ruben’ is een boek om voor te lezen en erover te praten. Een mooi cadeau.
Titel: Riddertje Ruben en het harde harnas
Auteurs: Scarlet Hendrickx en Matia Heesakkers
Uitgever: Vesperkids
ISBN: 9789083642314
Prijs: € 20,95
Oudjes ...
Wat zullen we doen: ‘ouderen’ of ‘senioren’ gebruiken als we het over 65-plussers hebben? Onlangs was er weer eens een discussie over. ‘Senioren’ zou vriendelijker klinken. Minder oud. Niet alle 65-plussers voelen zich thuis bij ‘ouderen’, begreep ik. Overgevoelig? Overdreven om aan forever young te willen doen op je 80e? Wat een gedoe. Wat maakt het uit. Mis! Het blijkt heel veel uit te maken hoe 65-plussers worden genoemd en of zij zich door de gebruikte benaming wel aangesproken of uitgenodigd voelen.
Alweer een poosje geleden meldde dagblad TROUW dat uit onderzoek gebleken is dat veel 55-plussers niet zijn voorbereid op de komende levensfase, op zorg die mogelijk nodig zal zijn en een bijpassende woning. Er stond een artikel bij onder de kop ‘Probeer er toe te doen, ook al bent u met pensioen’. De redacteuren van de artikelenserie introduceerden ook het begrip yep, ‘young elderly person’ voor burgers vanaf de pensioenleeftijd tot ongeveer 80 jaar. Een yup dus, maar dan ouder. Er kwam een berg kritiek. ‘Weer een Engelse term!’ Dus schreef de redactie een prijsvraag uit voor een betere term..
De uitslag van de prijsvraag: ‘vitalo’ heeft gewonnen. Een term uit de turbotaal die nieuw is, associaties opwekt met vitaal en het aangename Zuid-Europese dolce vita. Ook weer niet goed natuurlijk! Want overdreven opgewekt, te vitaal ook.Yep en vitalo gaan uit van een maakbaar leven, terwijl het nu juist de kunst is om te leren omgaan met veroudering en met wat er op je weg komt een goed leven te leiden en naar vermogen een bijdrage te leveren. Vitalo is gekozen uit een berg inzendingen, als: zilvervossen, grijzigers, WZEB-ers (We Zijn Er Bijna), jouderen, veeljarigen, medioren, nestors, rimpelridders, doorlopers … en dan hebben we ook nog de mokka (mondige oudere, kapitaalkrachtig en actief.) De strijd ging uiteindelijk tussen jops (jongere/jeugdige oudere personen) en vitalo’s.
Heb ik dan een beter alternatief dan aanstellerige, lollige benamingen? Nee!
Wordt het geen tijd dat we meer aandacht gaan besteden aan ‘pensioen moet je doen!’ En dan gewoon als ouderen? Kom op zeg, aan de bak!
Rusthuizen voor overspannen moeders - Suzanna Jansen
In de jaren vijftig en zestig vielen talloze vrouwen uit door 'overspannenheid'. Ze waren moe en hadden vage klachten. Het medicijn: uitrusten in een herstellingsoord. Wat gebeurde er daar? Wat was er met deze vrouwen aan de hand?
Tegen de achtergrond van de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog en om het land weer op te bouwen, ontstonden organisaties als Herwonnen Levenskracht en Nederlands Volksherstel. ‘In de bittere tijden van geestelijke en moreele ontreddering, van woningnood, voedselschaarschte en materiaalgebrek, die ons nog te wachten staan, zal het gezin zijn functie, die ons volksleven van den ondergang redden kan, slechts kunnen vervullen, wanneer de Nederlandsche vrouwen, al haar geestelijke en lichamelijke krachten daaraan wijden.’
Meesterverteller Suzanna Jansen las de brieven en sprak met de kinderen van deze vrouwen. Ze hoorde hoe jonge meisjes van school werden gehaald om de taken van hun moeder over te nemen, en hoe sommige kinderen zelfs naar een internaat moesten. 'Mijn moeder kwam veel slechter uit dat herstellingsoord dan dat ze erin ging,' vertelt een van hen. Suzanna Jansen begon vanuit haar eigen beperkte ervaring aan haar onderzoek. Haar ouders hadden al vier dochters, toen haar moeder naar het herstellingsoord ging. Suzanna was nog niet in aantocht. Volgens de huisarts was haar moeder overspannen. Ze moest uitrusten en dat ging ze doen in Rust- en Herstellingsoord Sonnehaert, in de omgeving van Zeist. Suzanna werd geboren nadat haar moeder alweer thuis was. Het onderwerp liet haar niet los en in haar boek ‘De omwenteling of de eeuw van de vrouw’ wijdde ze er een hoofdstuk aan. Dit riep allerlei reacties op en ze hoorde erover van kinderen en kleinkinderen van de moeders van toen. Ze kreeg mails vol pijnlijke herinneringen aan een jeugd met een ziekelijke moeder of de periodes waarin ze naar een kindertehuis moesten. Telkens als ze zo’n verhaal hoorde, dacht ze: mijn moeder was geen uitzondering. Tot dan toe was de historie over het lichaam en de geest van vrouwen nog nooit serieus onderzocht. Suzanna Jansen startte zelf met een onderzoek: Project Rust, over rusthuizen voor overspannen moeders, de rol van de vrouw in de naoorlogse periode: een vergeten historie met veel impact. Het essay dat nu verschijnt ter gelegenheid van de Maand van de Geschiedenis – oktober - is het begin. Ga het lezen! Wordt vervolgd!
(suzannajansen.nl
Titel: Project RUST
Auteur: Suzanna Jansen
Uitgever: Ambo/Anthos
ISBN: 9789026372865
Prijs: €8,99
Knuffelkonijn
Vaste prik in mijn ochtendkrant: op maandag het interview met een honderdjarige, op dinsdag het portret van een kind in haar of zijn slaapkamer. Honderdjarigen geven een inkijkje in hun leven. Ze vertellen hoe ze daar met vallen en opstaan, maar bijna altijd moedig en blijmoedig, doorheen gekomen zijn. Nog steeds actief - fysiek en/of mentaal. Als ik me een voorstelling probeer te maken van wat ze hebben meegemaakt, verbaas ik me over hun veerkracht, hun vermogen om zich aan te passen; aan ontberingen, armoede, oorlogen, gescheiden worden van hun gezin of al heel jong teveel verantwoordelijkheid moeten dragen. Eerst omdat ze niet mochten leren of werken, veel later omdat ouder worden ook met gebreken kwam en met verlies en er op hun honderdste nog maar weinig is overgebleven. Ook generatiegenoten zijn er nauwelijks nog. Soms zijn ze zelf verwonderd, omdat zo oud worden min of meer ‘vanzelf’ is gegaan. Blij, dankbaar of ook eigenlijk wel klaar met het leven.
Kinderen kijken vooral vooruit. Alles kan! Ze krijgen altijd de vraag waar ze zichzelf zien over 10 jaar. En dan volgen er de meest onwaarschijnlijke ideeën, dromen en plannen. Levita van 9 wil later bejaard worden. En een laptop is haar grootste wens, ze is nu al handiger dan mama. Melle van 7 heeft al een heleboel medailles. Ze zijn het belangrijkste bezit. Maar het allerbelangrijkste is zijn knuffelkonijn, waarmee hij in slaap valt. Melle wil uitvinder worden en hij weet al wat hij wil gaan uitvinden: een afstandsbediening die mensen jonger kan maken: met een druk op de knop maak je iemand een jaar jonger. En als je twintig keer op de knop drukt, twintig jaar. Als dat zou kunnen …! Maar misschien houdt hij de uitvinding wel alleen voor zichzelf. Eigenlijk kan het al, jonger worden zonder druk op een knop: we zeggen immers dat zeventig het nieuwe zestig is. Het zal wel … Gewoon zijn wie je bent en even stilstaan bij waar je je gekomen bent op je 100e, je 80e of 50e. En neem dan je eigen geleerde lessen mee en combineer ze met de dromen van Levita of Melle, van je eigen kleinkinderen misschien. Bedachtzame, dappere stappen van honderdjarigen, maar zeker ook mooie dromen en ideetjes. En een lekker zacht knuffelkonijn kan er altijd bij.
LATER
Vroeger was ‘de zolder’ een oplossing voor alles waar ik op dat moment geen tijd voor had, verder geen plek voor had of waarvan ik niet wist wat ik ermee moest. ‘Zet maar op zolder’ betekende ‘dat doe ik later wel’. Intussen verzamelden mijn gezin en ik een zolder vol familiegeschiedenis en beloften voor later: speelgoed van vroeger, spullen van overleden ouders en ook spullen waarvan ik dacht daar later alle tijd voor te hebben. Zoals een schapenvacht, patroontjes voor van alles, een cursus … Later zou ik daarmee aan de slag gaan.
‘Later’ was in mijn hoofd de plek waar niet alleen ‘de zolder’ een plek had gekregen, maar ook de plek voor alle dromen. Een combinatie van eindeloos veel tijd, nieuwe plannen en ideeën, waar dat alles wel een plek zou krijgen.
Totdat de zolder in de weg ging zitten. Er kon niets meer bij en het was zo veel geworden dat ik het overzicht allang kwijt was. De verhuizing naar een kleiner huis – voorbereiding op later - was de aanleiding voor de grote opruiming. De zolder moest leeg. Er was geen tijd voor nostalgie, voor twijfel over wegdoen of toch maar bewaren. Ik heb er ook van geleerd. Allereerst dat ‘later’ vooral in mijn hoofd zat en dat mijn ‘later’ allang begonnen was. Ik moest daar snel ‘hier en nu’ van maken, dromen in werkelijkheid omzetten en er anders rigoureus een streep door zetten. Ingehaald door de tijd, vervangen door iets veel leukers of beters of … onhaalbaar, niet-realistisch. Dat ik van de schapenvacht nooit meer mooie wol zou spinnen, de cursus eigenlijk niet zo interessant was, accepteerde ik. Niet meer dan jammer. Maar ik ontdekte ook dat later niet meer een eindeloze periode is maar een beperkt tijdsbestek. Hoe lang? Altijd te kort voor mijn dromen.
Kan ik wel wat afmaken of kan ik leren erop te vertrouwen dat anderen stokjes overnemen, doorgaan? Nederig blijven doen wat ik kan? Tot zolang heb ik haast. Niet zoveel begrip voor ellenlange procedures, eindeloze termijnen, rare protocollen en ander getreuzel.
Het doel van Denktank60+Noord is een beweging onder ouderen op gang te brengen om de regie van ouderen terug te nemen op het gebied van wonen, zorg en welzijn in het Noorden van Nederland
Deze foto werd op 04 juli 2024 gemaakt bij het afscheid van Jaap te Velde, projectleider bij Dokter Drenthe.
vlnr: Geesje, Mieke, Anjo, Jaap en Ria.
Samenwerkingspartner van ZIF (Zorg Innovatie Forum) en Platform POUWER 
